{"id":48,"date":"2017-12-16T22:12:46","date_gmt":"2017-12-16T21:12:46","guid":{"rendered":"http:\/\/windaki.cdn.atthost24.pl\/?p=48"},"modified":"2025-02-04T12:53:11","modified_gmt":"2025-02-04T11:53:11","slug":"do-przyjscia-krzyzakow","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/windaki.pl\/?p=48","title":{"rendered":"Do przyj\u015bcia Krzy\u017cak\u00f3w"},"content":{"rendered":"

\u00a0Sprawa biskupa Wojciecha S\u0142awnikowica.<\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Wojciech urodzony ok. 956 roku w Libicach, siedzibie rodu ksi\u0105\u017c\u0119cego wywodz\u0105cego si\u0119 od s\u0142owia\u0144skich Chorwat\u00f3w Bia\u0142ych. By\u0142 sz\u00f3stym synem S\u0142awnika i Strze\u017cys\u0142awy. Po chorobie przebytej w wieku dzieci\u0119cym przeznaczony do stanu kap\u0142a\u0144skiego.\u00a0<\/span>Z racji wysokiego pochodzenia (po ojcu skoligacony z rodem cesarskim saskich Otton\u00f3w, po matce z Przemy\u015blidami) zosta\u0142 biskupem Pragi. Wojciech by\u0142 bardzo pobo\u017cny, rozeznany w nowych ideach chrze\u015bcija\u0144stwa zachodniego, by\u0142 biskupem ambitnym, gorliwym, wprowadzaj\u0105cym \u00a0styl \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego do spo\u0142ecze\u0144stwa niedawno ochrzczonego, ledwie rozumiej\u0105cego prawdy wiary chrze\u015bcija\u0144skiej, a \u017cyj\u0105cego dawnym poga\u0144skim stylem. Narazi\u0142 si\u0119 wiernym za bezwzgl\u0119dn\u0105 walk\u0119 z wielo\u017ce\u0144stwem, ma\u0142\u017ce\u0144stwami w rodzinie i wendet\u0105. Wzbudzi\u0142 w ksi\u0119\u017cach niech\u0119\u0107 do siebie za zakaz posiadania przez nich \u017con, cho\u0107 jeszcze formalnie mogli je posiada\u0107, \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 te\u017c na siebie gniew ksi\u0119cia Boles\u0142awa z Przemy\u015blid\u00f3w, bo godzi\u0142 w jego interesy polegaj\u0105ce na sprzeda\u017cy Polak\u00f3w i\u00a0Niemc\u00f3w w niewol\u0119 do kraj\u00f3w\u00a0<\/span>muzu\u0142ma\u0144skich.\u00a0<\/span>To wszystko spowodowa\u0142o, \u017ce opu\u015bci\u0142 Prag\u0119 po raz pierwszy, a pod trzech latach powr\u00f3ci\u0142. Po powrocie jednak zaostrzy\u0142 si\u0119 sp\u00f3r pomi\u0119dzy S\u0142awnikowicami, a Przemy\u015blidami. Naturalnym sprzymierze\u0144cem S\u0142awnikowic\u00f3w by\u0142o ksi\u0119stwo polskie. Wojciech S\u0142awnikowic nie by\u0142 dobrze widziany u w\u0142adcy czeskiego i st\u0105d wynika\u0142y problemy biskupa. Incydent zwi\u0105zany z zamordowaniem cudzo\u0142o\u017cnej \u017cony jednego wielmo\u017cy z rodu Werszowc\u00f3w stronnik\u00f3w ksi\u0119cia, b\u0119d\u0105cej pod opiek\u0105 Wojciecha spowodowa\u0142 rezygnacj\u0119 z pos\u0142ugi biskupiej.\u00a0Biskup Wojciech wyjecha\u0142 z Pragi po raz wt\u00f3ry, a jego brat Sobies\u0142aw uda\u0142 si\u0119 na wypraw\u0119 wojenn\u0105 walczy\u0107 u boku Boles\u0142awa Chrobrego przeciw Odobrytom i Lucicom.\u00a0 Wkr\u00f3tce wojska Boles\u0142awa czeskiego napad\u0142y na Libice, wymordowa\u0142y rodziny S\u0142awnikowic\u00f3w i spali\u0142y gr\u00f3d. Ze S\u0142awnikowic\u00f3w pozosta\u0142 najstarszy Sobies\u0142aw, biskup Wojciech i jego przyrodni bracia: zakonnik Radzim i opiekun Rad\u0142a. Brak zgody ksi\u0119cia czeskiego na powr\u00f3t do Pragi, spowodowa\u0142, \u017ce biskup Wojciech zapragn\u0105\u0142 zosta\u0107 biskupem misyjnym, pocz\u0105tkowo na W\u0119grzech, a w nied\u0142ugim czasie uda\u0142 si\u0119 do Polski do ksi\u0119cia Boles\u0142awa Chrobrego.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Foto 1.\u00a0 Przybycie biskupa Wojciecha do Prus (Drzwi Gnie\u017anie\u0144skie).<\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Pod namow\u0105 Chrobrego Wojciech wyruszy\u0142 przez Pomorze do Prus. W Gda\u0144sku chrzci\u0142 masowo poga\u0144skich Pomorzan.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/span>Wojciech \u00a0w asy\u015bcie 30 zbrojnych pop\u0142yn\u0105\u0142 statkiem z Gda\u0144ska do Prus. Prawdopodobnym miejscem przybycia biskupa Wojciecha, jego brata Radzima – Gaudentego i towarzysz\u0105cego im zakonnika Boguszy – Benedykta by\u0142a wysepka rzeczna w okolicy dzisiejszego Elbl\u0105ga.\u00a0<\/span>By\u0142 to \u201e<\/span>ma\u0142y ostr\u00f3w, ma\u0142a wyspa, kt\u00f3ra otoczona wij\u0105c\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 rzek\u0105, przedstawia si\u0119 przybyszom kolist\u0105 wysp\u0105<\/em>\u201d [\u017bW I,28]. By\u0142o to prawdopodobnie dnia 16 kwietna 997r.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Rys. 1.\u00a0 Przybycie biskupa Wojciecha do Prus.<\/span>
\n<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>\u00a0\"\"<\/a>\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\n
\n

\"\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

Foto 2.\u00a0 Chrzest Prus\u00f3w, kt\u00f3rego w rzeczywisto\u015bci nie by\u0142o.<\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Wojciech odes\u0142a\u0142 zbrojnych i w nied\u0142ugim czasie pojawili si\u0119 Prusowie. Wynios\u0142e zachowanie Wojciecha, bo \u015bpiewa\u0142 psalmy podczas ich spotkania, spowodowa\u0142o niech\u0119\u0107 Prus\u00f3w, tak \u017ce jeden z nich uderzy\u0142 biskupa wios\u0142em. Wygoniono ich z wyspy na brzeg, gdzie pozostali do nast\u0119pnego dnia. Wieczorem naczelnik pobliskiej osady targowej zaprosi\u0142 trzech misjonarzy na wiec, gdzie poruszono kwesti\u0119 ich przybycia. Zatarg na wyspie i wypowied\u017a biskupa spowodowa\u0142a, \u017ce Prusowie postanowili usun\u0105\u0107 misjonarzy ze swej ziemi i nakazali bezzw\u0142oczny powr\u00f3t, pod gro\u017ab\u0105 kary \u015bmierci. Prusowie doskonale zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo zniszczy ich spos\u00f3b \u017cycia i zaci\u0105gnie w ich niewol\u0119 ksi\u0105\u017c\u0119c\u0105 i nie dziwi\u0105 ich s\u0142owa \u201e<\/span>Nas i ca\u0142y ten kraj, na kt\u00f3rego kra\u0144cach my mieszkamy, obowi\u0105zuje wsp\u00f3lne prawo i jeden spos\u00f3b \u017cycia; wy za\u015b, kt\u00f3rzy rz\u0105dzicie si\u0119 innym i nieznanym prawem, je\u015bli tej nocy nie p\u00f3jdziecie precz, jutro zostaniecie \u015bci\u0119ci<\/em>.\u201d , a tak\u017ce \u201e<\/span><\/span>Z powodu takich ludzi ziemia nasza nie wyda plon\u00f3w, drzewa<\/span>\u00a0<\/em>nie<\/em>\u00a0<\/span>b\u0119d\u0105 owocowa\u0107, nowe zwierz\u0119ta przestan\u0105 rodzi\u0107, stare zgin\u0105<\/em>\u201d.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Foto 3.\u00a0 Mowa biskupa Wojciecha do Prus\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Ciekawe, \u017ce na wiecu mieszka\u0144cy poddali krytyk\u0105 swego opiekuna-naczelnika. Naczelnik winien w ramach swych obowi\u0105zk\u00f3w zdoby\u0107 informacje o obcych, przyj\u0119cie ich lub natychmiastowe wydalenie, a nawet zabicie. Prawdopodobnie nobil pruski sprawuj\u0105cy nadz\u00f3r nad osad\u0105, traktem handlowym i rzek\u0105 Ilfing nie chcia\u0142 zaostrza\u0107 sytuacji w rejonie. Nieuprawnione zwo\u0142anie wiecu mia\u0142o w jego mniemaniu roz\u0142adowa\u0107 zaistnia\u0142e napi\u0119cie, jednak wiec postanowi\u0142 natychmiastowe wydalenie misji, a naczelnik dosta\u0142 ostrze\u017cenie o mo\u017cliwych sankcjach i karze wobec niego. Za wpuszczenie obcych do osady, poznanie jej obrony, mieszka\u0144cy gro\u017c\u0105 \u015bmierci\u0105, spaleniem jego domu, rozdzia\u0142em dobytku i sprzeda\u017c\u0105 w niewol\u0119 jego \u017con i syn\u00f3w.\u00a0<\/span><\/span>Osada targowa z przyleg\u0142ym grodem stra\u017cniczym musia\u0142a by\u0107 blisko wyspy \u2013 by\u0142o to miejsce strategiczne, kt\u00f3re kontrolowa\u0142o przep\u0142yw \u0142odzi przez rzek\u0119 Ilfing do terytori\u00f3w wewn\u0105trz Prus.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Foto 4.\u00a0\u00a0Msza misjonarzy i pojmanie ich przez Prus\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Ma\u0142o prawdopodobne, \u017ce owa\u00a0<\/span>osada to odlegle Truso (15 km), zniszczone ok. 920r, ale funkcjonuj\u0105ce jeszcze w XI w. prawdopodobnie ju\u017c tylko jako osada targowa, bo portu ju\u017c nie by\u0142o.\u00a0Osada targowa, gdzie odby\u0142 si\u0119 wiec i Truso le\u017ca\u0142y przy tym samym staro\u017cytnym trakcie handlowym.\u00a0<\/span>Po wiecu, Wojciech z towarzyszami przymusowo zostali odprawieni \u0142odzi\u0105 i dotarli do wioski, gdzie przyj\u0119to ich na okres pi\u0119ciu dni. \u201e<\/span>Gdy wi\u0119c jeszcze tej samej nocy wsadzono ich do \u0142\u00f3dki, pop\u0142yn\u0119li z powrotem i wyl\u0105dowawszy pozostali pi\u0119\u0107 dni w pewnej wiosce<\/em>\u201d [\u017bWI,28].\u00a0<\/span>Prawdopodobnie gospodarz by\u0142 Prusem nie znaj\u0105cy wyroku wiecu osady targowej. Przes\u0142ank\u0105 za tym twierdzeniem jest opis z [\u017bWII, 13] \u201e<\/span>zatrzyma\u0142 si\u0119 u pewnego Prusa, kt\u00f3ry zna\u0142 j\u0119zyk polski\u2026<\/em>\u201d. Owe pi\u0119\u0107 dni to okres w\u0119dr\u00f3wki do wioski, przebywanie w niej i droga powrotna. W\u0119dr\u00f3wka do wsi, prawdopodobnie w okolice przysi\u00f3\u0142k\u00f3w Kikojty i K\u0142awki powy\u017cej \u017bu\u0142awki Sztumskiej mog\u0142a si\u0119 odbywa\u0107 si\u0119\u00a0<\/span><\/span>\u0142odzi\u0105 przez star\u0105 odnog\u0119 Nogatu do po\u0142\u0105czenia si\u0119 z Nogatem, przy czym\u00a0<\/span>Prusowie musieli da\u0107 im \u0142\u00f3dk\u0119 lub misjonarze posiadali swoj\u0105.<\/span><\/span>\u00a0Po wysadzeniu przez Prus\u00f3w misjonarzy na drugi brzeg rzeki Ilfing droga musia\u0142a\u00a0<\/span>prowadzi\u0107 brzegami rzeki Ilfing, jeziora Dru\u017cno i starej odnogi Nogatu. Przemawia za tym zapis \u201etymczasem Wojciech w kraju poga\u0144skim razem ze swoimi towarzyszami odbywa\u0142 drog\u0119 brzegiem morskim\u2026<\/em>\u201d [\u017bWII, 28]. Zasi\u0119g w\u00f3d wtedy by\u0142 bardziej rozleg\u0142y tak, \u017ce \u00a0zesp\u00f3\u0142 wodny Zalew Wi\u015blany, rzeka Ilfing, Jezioro Dru\u017cno i zatoka u uj\u015bcia Dzierzgoni m\u00f3g\u0142 by\u0107 potraktowany przez misjonarzy jako morze.<\/span><\/span><\/span><\/div>\n
\"\"<\/a><\/div>\n
\u00a0Foto 5. \u015amier\u0107 biskupa Wojciecha.<\/span><\/div>\n
\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0Po odpoczynku Wojciech podj\u0105\u0142 jeszcze raz pr\u00f3b\u0119 chrystianizacji tych ziem, mo\u017cliwe, \u017ce postanowi\u0142 by\u0107 m\u0119czennikiem za spraw\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, i przelana krew da posiew wiary chrze\u015bcija\u0144skiej dla tych ziem. Takie zawierzenie w Bosk\u0105 opatrzno\u015b\u0107 jest charakterystyczne dla \u015bwi\u0119tych\u00a0<\/span><\/span>chrze\u015bcija\u0144stwa, dla innych jest to postrzegane jako samob\u00f3jstwo.\u00a0<\/span>Podczas w\u0119dr\u00f3wki zaszli na polan\u0119, gdzie odprawili msz\u0119.\u00a0<\/span>G\u0142\u00f3d towarzyszy spowodowa\u0142,\u00a0\u00a0<\/span>\u017ce\u00a0Wojciech oddali\u0142 si\u0119 i chodz\u0105c\u00a0<\/span><\/span><\/span>po le\u015bnych polanach<\/span><\/span>\u00a0<\/span>p<\/span>rzyni\u00f3s\u0142 grzyby i zio\u0142a.\u00a0<\/span>Po posi\u0142ku podeszli pod gr\u00f3d zwany Cholin, prawdopodobnie to gr\u00f3d oddalony od \u015awi\u0119tego Gaju 1,5 km w kierunku p\u00f3\u0142nocno – wschodnim, obecnie Kwietniowo. Przez gr\u00f3d przechodzi g\u0142\u00f3wny trakt do Truso. Biskup swym pastora\u0142em uderzy\u0142 w bram\u0119 i wezwa\u0142 stra\u017c do jej otwarcia. Stra\u017cnik nakaza\u0142 wyj\u015b\u0107 Wojciechowi z traktu na pag\u00f3rek, gdzie m\u00f3g\u0142 go zobaczy\u0107, jednocze\u015bnie m\u00f3wi\u0105c, \u017ce naczelnik grodu wyda decyzj\u0119 w ich sprawie. Gdy stra\u017c zobaczy\u0142a biskupa, da\u0142a sygna\u0142 i w nied\u0142ugim czasie ca\u0142a ludno\u015b\u0107 grodu zobaczy\u0142a Wojciecha, a jeden z mieszka\u0144c\u00f3w rozpozna\u0142 go zapewne z osady targowej. Mieszka\u0144cy Cholina poznali wyrok wiecu z osady targowej.<\/span><\/span><\/span><\/div>\n
\"\"<\/div>\n
\u00a0\u00a0Foto 6.\u00a0 G\u0142owa wbita na pal, a cia\u0142o niepogrzebane.<\/span><\/div>\n
\u00a0<\/span>\u00a0\u00a0 \u00a0Spos\u00f3b wykonania kary \u015bmierci na biskupie jest charakterystyczny. Wykonawc\u0105 kary nie jest naczelnik lub jego podw\u0142adny \u2013 jest nim kap\u0142an, opiekun gaju – Sicco.<\/span><\/span>\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/span>Rytualne wykonanie kary \u015bmierci tj. w\u0142\u00f3cznia kap\u0142ana przebija serce, a ostrza w\u0142\u00f3czni pozosta\u0142ych ludzi wytacza krew z cia\u0142a. \u00a0Prawdopodobnie nast\u0105pi\u0142o to dnia 24 kwietnia 997r.\u00a0Brak poch\u00f3wku jest te\u017c niezwykle ci\u0119\u017ck\u0105 kar\u0105 za pope\u0142nione zbrodnie \u015bwi\u0119tokradztwa, dlatego cia\u0142o wrzucono do rzeki Dzierzgoni.\u00a0<\/span><\/span><\/span>Odci\u0119cie za\u015b g\u0142owy i zatchni\u0119cie jej na palu to ostrze\u017cenie i ma prawdopodobnie wymiar przestrzegania prawa pruskiego.<\/span>\u00a0<\/span>Biskup Wojciech poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 z dwojakich powod\u00f3w:<\/span><\/span><\/span><\/div>\n
\n
– za \u015bwi\u0119tokradztwo: odprawienie mszy, mod\u0142\u00f3w, zbieranie grzyb\u00f3w i zi\u00f3\u0142 czyli za pobyt w u\u015bwi\u0119conym miejscu do dzi\u015b zwanego \u015awi\u0119tym Gajem.<\/span><\/div>\n
– za z\u0142amanie prawa Prus\u00f3w tj. zakazu bytno\u015bci w Prusach postanowionej przez wiec w osadzie targowej.<\/span><\/div>\n<\/div>\n
\n\n\n\n<\/colgroup>\n\n\n\n
\"\"<\/a>\u00a0<\/td>\n\"\"<\/a>\u00a0<\/td>\n<\/tr>\n
Foto 7. \u00a0Gr\u00f3d Cholin. Droga przebiegaj\u0105ca u podn\u00f3\u017ca grodu, to staro\u017cytny szlak bursztynowy. Trakt ten prowadzi\u0142 do Truso, do osady targowej i na Sambi\u0119.\u00a0<\/span><\/td>\nFoto 8. \u00a0Na przeciw grodu pag\u00f3rek, sk\u0105d jeden z mieszka\u0144c\u00f3w Cholina<\/span><\/span>\u00a0\u00a0zdemaskowa\u0142 \u00a0biskupa i jego towarzyszy jako tych, kt\u00f3rzy z\u0142amali prawo.<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n
\"\"<\/a><\/div>\n
Foto 9. \u00a0Wykupienie szcz\u0105tk\u00f3w biskupa.<\/span><\/span><\/div>\n
\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0Dalsze losy cia\u0142a biskupa Wojciecha to wykup cia\u0142a przez Chrobrego i pochowanie go w Gnie\u017anie. Sprawa biskupa Wojciecha pozornie zako\u0144czy\u0142a si\u0119, bo w rzeczywisto\u015bci to by\u0142 pocz\u0105tek dzia\u0142ania \u201dkrwi m\u0119cze\u0144skiej\u201d biskupa Wojciecha.\u00a0<\/span><\/span>Dla Polski \u015bmier\u0107, relikwie biskupa ich pochowanie w Gnie\u017anie\u00a0<\/span><\/span>spowodowa\u0142a\u00a0<\/span>tzw. \u201ezjazd gnie\u017anie\u0144ski\u201d, gdzie przyby\u0142 dawny przyjaciel i powinowaty \u015bw. Wojciecha czyli cesarz Otton III. Efekty zjazdu to wi\u0119ksze uniezale\u017cnienie si\u0119, wzmocnienie pa\u0144stwa polskiego na arenie mi\u0119dzynarodowej.<\/span><\/span><\/div>\n

\u00a0 \u00a0Ustanowienie metropolii gnie\u017anie\u0144skiej to uniezale\u017cnienie si\u0119 od biskup\u00f3w niemieckich, a poparcie pomys\u0142u \u201eunii europejskiej\u201d cesarza rzymskiego” tj. \u201ecesarstwa uniwersalistycznego\u201d dawa\u0142o podniesienie rangi Chrobrego jako kr\u00f3la ca\u0142ej S\u0142owia\u0144szczyzny. Prusy mia\u0142y wchodzi\u0107 w sk\u0142ad \u201eS\u0142owia\u0144szczyzny\u201d. Jeszcze przed \u015bmierci\u0105 biskupa Wojciecha, Chrobry mia\u0142 zgod\u0119 cesarza na swoj\u0105 \u201estref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w\u201d tj. Prusy, a cesarza \u201estrefa wp\u0142yw\u00f3w\u201d to Lucice i Odobrzyci i ich ziemie. Boles\u0142aw mia\u0142 zgod\u0119 na zaj\u0119cie Prus, a \u015bmier\u0107 \u015bw. Wojciecha da\u0142a mu mandat na podbicie ziem zab\u00f3jc\u00f3w \u015bwi\u0119tego m\u0119czennika. Zyski ze \u015bmierci biskupa mia\u0142 tylko Chrobry i jego pa\u0144stwo, a w tym kontek\u015bcie trzeba spojrze\u0107 na przyczyn\u0119 tragedii Wojciecha. Chrobry namawia\u0142 misjonarzy do misji w Prusach. Misja nie by\u0142a przygotowana w nale\u017cyty spos\u00f3b, a i osobowo\u015b\u0107 biskupa nie dawa\u0142a szansy powodzenia. Prusy jako \u201eunia ziem\u201d rz\u0105dzona w spos\u00f3b demokratyczny nie dawa\u0142y mo\u017cliwo\u015bci chrze\u015bcija\u0144stwu, by mog\u0142o wej\u015b\u0107 w spos\u00f3b szybki w spo\u0142ecze\u0144stwo pruskie. Misje Ko\u015bcio\u0142a musia\u0142y by\u0107 lepiej zorganizowane, a przyk\u0142ad misjonarzy, ich umiar i m\u0105dro\u015b\u0107 mog\u0142y poma\u0142u wprowadzi\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwo do Prus\u00f3w. Misja \u015aw. Brunona z Kwerfurtu by\u0142a lepiej zorganizowana i owoce jego dzia\u0142alno\u015bci by\u0142y du\u017co wi\u0119ksze ni\u017c jego poprzednika, ale te\u017c zosta\u0142a zako\u0144czona kl\u0119sk\u0105 tj. jego \u015bmierci\u0105 wraz z 18-stoma towarzyszami. W Polsce, w Czechach czy na W\u0119grzech, gdzie rola jednego ksi\u0119cia by\u0142a dominuj\u0105ca, powodowa\u0142a, \u017ce chrzest panuj\u0105cego w spos\u00f3b hierarchiczny i administracyjny wprowadzony zosta\u0142 tak\u017ce w warstwy ni\u017csze. Chrobry musia\u0142 o tym wiedzie\u0107, a przez to jest odpowiedzialny personalnie za \u015bmier\u0107 biskupa Wojciecha.<\/span><\/p>\n

Zagro\u017cenia<\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Prusowie zacz\u0119li mie\u0107 problemy z ekspansj\u0105 piastowskiej Polski i Pomorzan od strony po\u0142udniowej i wschodniej, konflikty te\u017c zaistnia\u0142y od strony morskiej, gdzie wikingowie du\u0144scy, norwescy i szwedzcy zacz\u0119li konkurowa\u0107 o wp\u0142ywy. Ja\u0107wingowie za\u015b mieli problemy z Polsk\u0105 i Rusi\u0105. Prusowie byli pracowitym ludem, z wiek\u00f3w osiad\u0142ym, co za tym idzie zasobnym w dobra w stosunku do lud\u00f3w s\u0105siednich. Mitem historycznym jest, \u017ce pruskie spo\u0142ecze\u0144stwo by\u0142o ubogie w dobra i zacofane, ten mit jest powielany g\u0142\u00f3wnie przez polskich historyk\u00f3w starszego pokolenia. Obfito\u015b\u0107 inwentarzy archeologicznych \u015bwiadczy o bogactwie, zasobno\u015bci i kunszcie rzemie\u015blniczym Prus\u00f3w. Wolno\u015b\u0107 Prus\u00f3w tj. ich organizacja polityczno-terytorialna tj. unia (rzesza) ziem rz\u0105dzonych \u201edemokratycznie\u201d za po\u015brednictwem wiec\u00f3w powodowa\u0142a \u201ezazdro\u015b\u0107\u201d o\u015bciennych w\u0142adc\u00f3w i ich poddanych. Niewolnik pragnie wolno\u015bci, ale jednocze\u015bnie nienawidzi wolnego cz\u0142owieka i pragnie pogr\u0105\u017cy\u0107 go w niewol\u0119. G\u0142\u00f3wnie z tych wzgl\u0119d\u00f3w Prusowie musieli walczy\u0107 o sw\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105 i polityczn\u0105 z r\u00f3\u017cnym skutkiem.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Rys 2. Osadnictwo pruskie<\/span>\"\"<\/a><\/em><\/span><\/p>\n

Nazwy pruskie – zasi\u0119g osadnictwa pruskiego.<\/span><\/p>\n

NAZWY MIEJSCOWE<\/span><\/strong><\/span>...<\/span>