{"id":26,"date":"2017-12-16T22:08:24","date_gmt":"2017-12-16T21:08:24","guid":{"rendered":"http:\/\/windaki.cdn.atthost24.pl\/?p=26"},"modified":"2025-01-16T13:17:49","modified_gmt":"2025-01-16T12:17:49","slug":"o-nazwiskach","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/windaki.pl\/?p=26","title":{"rendered":"O nazwiskach"},"content":{"rendered":"

Ulepiwszy z gleby wszelkie zwierz\u0119ta l\u0105dowe i wszelkie ptaki powietrzne, Pan B\u00f3g przyprowadzi\u0142 je do m\u0119\u017cczyzny, aby przekona\u0107 si\u0119, jak\u0105 on da im nazw\u0119. Ka\u017cde jednak zwierz\u0119, kt\u00f3re okre\u015bli\u0142 m\u0119\u017cczyzna, otrzyma\u0142o nazw\u0119 istota \u017cywa.<\/em>\u00a0(Ks. Rodzaju 2:19, BT V)<\/span><\/p>\n

Moj\u017cesz za\u015b rzek\u0142 Bogu: Oto p\u00f3jd\u0119 do Izraelit\u00f3w i powiem im: B\u00f3g ojc\u00f3w naszych pos\u0142a\u0142 mi\u0119 do was. Lecz gdy oni mnie zapytaj\u0105, jakie jest Jego imi\u0119, to c\u00f3\u017c im mam powiedzie\u0107? Odpowiedzia\u0142 B\u00f3g Moj\u017ceszowi: JESTEM, KT\u00d3RY JESTEM doda\u0142: Tak powiesz synom Izraela: JESTEM\u00a0pos\u0142a\u0142 mnie do was. M\u00f3wi\u0142 dalej B\u00f3g do Moj\u017cesza: Tak powiesz Izraelitom: JESTEM, B\u00f3g ojc\u00f3w waszych, B\u00f3g Abrahama, B\u00f3g Izaaka i B\u00f3g Jakuba pos\u0142a\u0142 mnie do was. To jest imi\u0119 moje na wieki i to jest moje zawo\u0142anie na najdalsze pokolenia.<\/em>\u00a0(Wj 3,13-15, BT V)<\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Po stworzeniu \u015bwiata i cz\u0142owieka, B\u00f3g daje w\u0142adz\u0119 cz\u0142owiekowi nadawania nazw. To nadawanie nazw jest wewn\u0119trzn\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 cz\u0142owieka zwi\u0105zan\u0105 z jego umys\u0142em i inteligencj\u0105. Tym w\u0142a\u015bnie umys\u0142em cz\u0142owieka jest zaciekawiony B\u00f3g. Nadawanie przez cz\u0142owieka nazw-imion \u015bwiadczy te\u017c o wolno\u015bci cz\u0142owieka, bo B\u00f3g nie wymusza nazewnictwa nad stworzonymi rzeczami i istotami. Cz\u0142owiek nazywa zwierz\u0119ta na sw\u00f3j spos\u00f3b, natomiast nie zna i nie mo\u017ce w spos\u00f3b w\u0142a\u015bciwy, istotny nazwa\u0107 Boga. B\u00f3g musi sam poda\u0107-objawi\u0107 swe imi\u0119. Imi\u0119 Boga oznacza jego rzeczywisto\u015b\u0107 i stanowi jego poznanie. Imi\u0119 Jahwe, czyli \u201eJestem, kt\u00f3ry jestem = Istniej\u0105cy\u201d oznacza informacj\u0119 o naturze i bycie Osoby- Boga. B\u00f3g przedstawia si\u0119 cz\u0142owiekowi te\u017c imieniem danym Mu przez cz\u0142owieka tj. \u201eB\u00f3g ojc\u00f3w waszych, B\u00f3g Abrahama, B\u00f3g Izaaka i B\u00f3g Jakuba”.<\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0 \u00a0Tu nie b\u0119dziemy zajmowa\u0107 si\u0119 naukami teologicznymi, ale w tych fragmentach Biblii jest \u015bwietnie uchwycony mechanizm nadawania nazw tj.<\/span><\/p>\n

1. osoba nadaje nazw\u0119 na rzeczy, imiona na osoby w spos\u00f3b je najlepiej charakteryzuj\u0105cy<\/span><\/p>\n

2. osoba przedstawia si\u0119 drugiej osobie, czyli ukazuje swe imi\u0119, swoj\u0105 natur\u0119, swe charakterystyczne cechy. W\u0142a\u015bciwe imi\u0119 ma charakter poznawczy.<\/span><\/p>\n

3. osoba mo\u017ce by\u0107 nazwana przez kogo\u015b innego, ale te\u017c posiada sw\u0105 w\u0142asn\u0105 nazw\u0119- imi\u0119. Te nazwy osobowe mog\u0105 by\u0107 to\u017csame lub r\u00f3\u017cne, mog\u0105 si\u0119 te\u017c uzupe\u0142nia\u0107.<\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Nazwa osobowa mo\u017ce by\u0107 imieniem, nazwiskiem, przydomkiem lub przezwiskiem.<\/span><\/p>\n

Imi\u0119<\/strong><\/span>\u00a0\u2013 nazwa nadawana osobie, kt\u00f3ra mia\u0142a cz\u0119sto charakter \u017cyczeniowy, religijny, nazwa ta mia\u0142a chroni\u0107, zapowiada\u0107 dobr\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 lub oznajmia\u0107 charakterystyczn\u0105 cech\u0119 osoby.<\/span><\/span><\/p>\n

Nazwisko<\/span>\u00a0<\/strong><\/span>– obecnie to nazwa okre\u015blaj\u0105ca r\u00f3d. Nazwiska by\u0142y i s\u0105:<\/span><\/span><\/p>\n

– patronimiczne-odimienne, czyli \u201epochodz\u0105cy od ojca\u201d:\u00a0Stanisz, Stanek, Stankiewicz, Stanis\u0142awski, Miku\u0142a, Mikulski.<\/em><\/span><\/p>\n

– odmiejscowe czyli \u201epochodz\u0105cy z \u2026..\u201d:\u00a0z Bochni, Bochniarz, Boche\u0144ski.<\/em><\/span><\/p>\n

– przezwiskowe od charakterystycznych cech, przywar, cz\u0119sto r\u00f3wnoznaczne jako wyrazy pospolite lub od zawod\u00f3w,\u00a0Grzebinoga, Grochal, Pi\u0105tek, Kot, Nawrot, Nowak, Przybylski.<\/em><\/span><\/p>\n

– od nazwisk pochodzenia obcego:\u00a0Prajsnar, Kranc, Najder, Freszer-Jadli\u0144ski, Moteluppi-Wilkog\u00f3rski.<\/em><\/span><\/p>\n

– hybrydowe czyli z\u0142o\u017cone z nazwiska przezwiskowego z patronimicznym, patronimicznego z nazwiskiem pochodzenia obcego, odimiennego z przezwiskiem itp. np. syn\u00a0Flisaka = Fli\u015bnik<\/em>, syn\u00a0Wo\u017anego<\/em>\u00a0lub\u00a0Wo\u017anicy=Wo\u017aniak<\/em>, syn\u00a0Cie\u015bli = Cie\u015blik<\/em>,\u00a0Batorski<\/em>\u00a0od W\u0119gra\u00a0Batora, Majerski<\/em>\u00a0od Niemca\u00a0Meier\u2019a<\/em>,\u00a0Kulejewicz<\/em>, itd<\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Ko\u0144c\u00f3wki nazwisk s\u0105 bardzo wa\u017cne, by okre\u015bli\u0107 jakiego rodzaju jest nazwisko, a co z kolei \u015bwiadczy o pochodzeniu nazwiska i pochodzeniu rodziny u\u017cywaj\u0105cej tego nazwiska.<\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0W Polsce nazwiska \u201eodojcowskie\u201d czyli takie w kt\u00f3rych w zasadzie mo\u017cna okre\u015bli\u0107 przodka od nazwiska np. dla Janika by\u0142 nim Jan, dla Juszkiewicza by\u0142 Juszko czyli J\u00f3zef itd. Ko\u0144c\u00f3wki charakterystyczne to:\u00a0\u2013ik, -ek, -ak, -szczak, -szczek, -ka, -ko, -a, -ic, -icz, -iewicz, -owicz, -ski, -cki.<\/em><\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Nazwiska \u201eodmiejscowe\u201d tj. takie w kt\u00f3rych mo\u017cemy okre\u015bli\u0107 sk\u0105d pochodzi przodek rodziny u\u017cywaj\u0105cej nazwiska. Nazwiska takie by\u0142y to\u017csame z nazw\u0105 miejscowo\u015bci lub z przyimkiem\u00a0z, de, von<\/em>\u00a0+ nazwa miejscowo\u015bci, albo ko\u0144c\u00f3wkami\u00a0\u2013er, -ski, -cki<\/em>. Nazwiska to\u017csame z nazw\u0105 miejscowo\u015bci s\u0105 zazwyczaj powi\u0105zane z zasad\u017ac\u0105 miejscowo\u015bci.<\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Nazwiska odmiejscowe informuj\u0105 nas, \u017ce przodek u\u017cytkownika nazwiska m\u00f3g\u0142 by\u0107 zasad\u017ac\u0105 miejscowo\u015bci, m\u00f3g\u0142 by\u0107 w\u0142a\u015bcicielem miejscowo\u015bci lub m\u00f3g\u0142 by\u0107 jej mieszka\u0144cem.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>Przydomek<\/span>\u00a0<\/strong><\/span>– nazwa ga\u0142\u0119zi rodu, wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie tam gdzie jest du\u017ca ilo\u015b\u0107 os\u00f3b u\u017cywaj\u0105ca tego samego\u00a0 nazwiska. Informacja zawarta w przydomku ma okre\u015bli\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy rodzinami tego samego rodu, nazwiska. Geneza mo\u017ce mie\u0107 charakter przezwiskowy, odimienny lub geograficzny.<\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Przydomek mo\u017ce by\u0107 w\u0142a\u015bciwym nazwaniem rodu czyli nazwiskiem, zw\u0142aszcza, gdy nazwisko by\u0142o pisane odmiejscowo typu np. Windyk z Grzybowa, zosta\u0142 Grzybowskim. Przydomek m\u00f3g\u0142 stanowi\u0107 podstaw\u0119 do tworzenia r\u00f3\u017cnych herb\u00f3w w ramach tej samej rodziny np.\u00a0\u017bmuda-Trzebiatowski<\/em>\u00a0(h. \u017bmuda)<\/em>,\u00a0Jutrzenka-Trzebiatowski<\/em>\u00a0(h. Jutrzenka)<\/em>\u00a0itd.<\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Przydomek jest przenoszony z pokolenia na pokolenie, w rejonach Prus, Pomorza i \u015al\u0105ska przydomek by\u0142 nawet dziedziczony wraz z maj\u0105tkiem rodzinnym i tylko prawowity w\u0142a\u015bciciel m\u00f3g\u0142 u\u017cywa\u0107 tego przydomka.<\/span><\/p>\n

Przezwisko<\/strong><\/span>\u00a0\u2013 nazwa osoby od jej charakterystycznej cechy wygl\u0105du, charakteru<\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0W rzeczywisto\u015bci w genezie nazwiska (nazwy), imienia i przydomku dojdziemy do \u2026\u2026.przezwiska, bo tu jest dopiero zawarta informacja o istocie, charakterze, g\u0142\u00f3wnej cesze osoby nazwanej. Trudno\u015b\u0107 powstaje, kiedy przezwisko sta\u0142o si\u0119 imieniem lub\u00a0przydomkiem\u00a0i w ko\u0144cu nazwiskiem. Termin \u201eprzezwisko\u201d stanowi wi\u0119c baz\u0119 do rekonstrukcji przez lingwist\u00f3w tzw. “Praj\u0119zyka ludzko\u015bci “<\/em>\u00a0zwanego te\u017c\u00a0“J\u0119zykiem Adama”<\/em>.<\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Identyfikacja ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie, we wszystkich kulturach, dawniej i dzi\u015b opiera\u0142a si\u0119 na tych nazwach osobowych. Cz\u0142owiek m\u00f3g\u0142 mie\u0107:<\/span><\/p>\n