{"id":2537,"date":"2023-02-21T12:00:47","date_gmt":"2023-02-21T11:00:47","guid":{"rendered":"http:\/\/windaki.pl\/?p=2537"},"modified":"2025-05-02T23:04:59","modified_gmt":"2025-05-02T21:04:59","slug":"bitwa-pod-grunwaldem","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/windaki.pl\/?p=2537","title":{"rendered":"BITWA POD GRUNWALDEM"},"content":{"rendered":"

Uzbrojenie wojsk.<\/strong><\/span><\/p>\n

Zasadniczo uzbrojenie wojsk krzy\u017cackich nie r\u00f3\u017cni\u0142o si\u0119 od wojsk polskich czy litewskich. Po\u0142ow\u0119 wojsk krzy\u017cackich to rycerze \u2013 poddani z ziem pruskich i pomorza gda\u0144skiego. Oko\u0142o 90% tej grupy wojsk pe\u0142ni\u0142a s\u0142u\u017cb\u0119 w lekkiej zbroi (Plattendienst), w kt\u00f3rej rycerz posiada uzbrojenie ochronne w formie kaftanu z naszytymi blaszkami nachodz\u0105cymi si\u0119 na siebie lub naszytymi p\u0142atami blach (patrz), ma te\u017c kolczug\u0119, posiada charakterystyczny spiczasty he\u0142m, oraz charakterystyczn\u0105 tarcz\u0119 – paw\u0119\u017c. Uzbrojenie zaczepne to miecz, top\u00f3r, pa\u0142ki, no\u017ce, oszczepy oraz charakterystyczn\u0105 sulic\u0119 [prus. s\u016bls, sulis<\/span>] \u2013 rodzaj kr\u00f3tkiej w\u0142\u00f3czni, kt\u00f3ra by\u0142a mog\u0142a zast\u0119powa\u0107 oszczep, kopi\u0119, a nawet miecz Krzy\u017cacy \u2013 rycerze zakonni w wi\u0119kszo\u015bci te\u017c byli uzbrojeni \u201elekko\u201d. Dow\u00f3dcy, wa\u017cniejsi dostojnicy krzy\u017caccy oraz posiadacze ziemscy maj\u0105cy powy\u017cej 40 \u0142an\u00f3w ziemi byli uzbrojeni w zbroje ci\u0119\u017ckie (Rossdienst). Zbroja p\u0142ytowa niepe\u0142na bo taka by\u0142a stosowana w tym okresie sk\u0142ada\u0142a si\u0119: na kaftan przeszywanic\u0119 nak\u0142adano kolczug\u0119, nast\u0119pnie kirys \u2013 napier\u015bnik z blachy lub z blach folgowych. Na to nak\u0142adano tunik\u0119. Do tego stosowano pe\u0142n\u0105 ochron\u0119 r\u0105k tj. r\u0119kawice klepsydrowe, nar\u0119kawniki, na\u0142otkiewniki i naramienniki oraz ochron\u0119 n\u00f3g tj. trzewiki, nagolenice i nakolanniki. He\u0142my stosowane to najcz\u0119\u015bciej tzw. \u0142ebka, spiczasty he\u0142m z r\u00f3\u017cnymi zas\u0142onami m. in. \u201epsi pysk\u201d, \u201e\u017cabi pysk\u201d. Rycerz walcz\u0105cy kopi\u0105 m\u00f3g\u0142 mie\u0107 dodatkowy he\u0142m tzw.. wielki, nak\u0142adany najcz\u0119\u015bciej na \u0142ebk\u0119. Uzbrojenie zaczepne takie jak u rycerza w \u201elekkiej zbroi\u201d jednak rycerz w \u201eci\u0119\u017ckiej zbroi \u201d dodatkowo walczy kopi\u0105. Ta bro\u0144 drzewcowa mia\u0142a d\u0142ugo\u015b\u0107 ok. 4-5 metr\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 konny wojownik umieszcza\u0142 pod pach\u0105 i atakowa\u0142 przeciwnika, szar\u017cuj\u0105c<\/a> na niego galopem<\/a>. By\u0142a broni\u0105 daj\u0105c\u0105 je\u017ad\u017acowi wielk\u0105 si\u0142\u0119 uderzenia w pierwszej fazie walki, ale jednorazow\u0105 \u2013 przy trafieniu w przeciwnika \u0142ama\u0142a si\u0119. Po skruszeniu kopii, rycerstwo przechodzi\u0142o do walki wr\u0119cz na inn\u0105 bro\u0144, najcz\u0119\u015bciej miecze<\/a>. Do tej techniki walki by\u0142o wa\u017cnym upowszechnienie si\u0119 strzemion<\/a> i siode\u0142<\/a> z wysokimi \u0142\u0119kami. Konie mia\u0142y wysoko\u015b\u0107 ok. 1.5-1.6 metra w k\u0142\u0119bie i to by\u0142y konie wysokie w odr\u00f3\u017cnieniu od stosowanych u rycerzy w zbroi lekkiej, kt\u00f3re mia\u0142y ok. 1.3-1.4 metra. np. szwejkeny [prus. sweykis, sw\u0113ikis<\/span>] stosowane w wojskach pruskich, czy \u201ekoniki \u017cmudzkie\u201d stosowane w wojskach litewskich.<\/span><\/p>\n

Wielko\u015b\u0107 wojsk:<\/strong><\/span><\/p>\n

Kopia \u2013 w \u015bredniowieczu<\/a> podstawowa jednostka organizacyjna w ci\u0119\u017ckozbrojnej je\u017adzie rycerskiej, z\u0142o\u017cona z rycerza i jego zbrojnego pocztu<\/a> (1-6 ludzi: rycerz, giermek, zbrojny s\u0142uga, konny, kusznik lub \u0142ucznik). Najcz\u0119\u015bciej zg\u0142asza\u0142 si\u0119 sam rycerz lub rycerz z dwoma towarzyszami.. Kopie \u0142\u0105czono w jednostki organizacyjno-taktyczne jazdy \u2013 chor\u0105gwie.<\/span><\/p>\n

Chor\u0105giew \u2013 podstawowa jednostka organizacyjno-taktyczna jazdy rycerskiej o r\u00f3\u017cnej liczebno\u015bci. Chor\u0105gwie dzieli\u0142y si\u0119 na chor\u0105gwie ziemskie, chor\u0105gwie rodowe i chor\u0105gwie zaci\u0119\u017cne, a w kr\u00f3lewskim wojsku by\u0142y chor\u0105gwie nadworne. Wielko\u015b\u0107 chor\u0105gwi to 400 do 700 rycerzy.<\/span><\/p>\n

Ilo\u015b\u0107 wojsk po stronie krzy\u017cackiej.<\/span><\/p>\n

Z zachowanych ksi\u0105g zakonnych wynika, \u017ce w bitwie grunwaldzkiej bra\u0142o udzia\u0142:<\/span><\/p>\n

2000 \u2013 wojska krzy\u017cackie ( w tym ok. 240 krzy\u017cak\u00f3w)<\/span><\/p>\n

8000 \u2013 wojska ze szlachty krzy\u017cackiej oraz wojska z miast pruskich.<\/span><\/p>\n

2100 \u2013 wojsk tzw. \u201ego\u015bci\u201d \u2013 rycerze krucjatowi<\/span><\/p>\n

3712 \u2013 wojska zaci\u0119\u017cne<\/span><\/p>\n

16\u00a0000<\/span> \u2013 ca\u0142kowita ilo\u015b\u0107 wojska pruskiego<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Rycerze krzy\u017caccy<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Rycerze pruscy<\/span><\/p>\n

Ilo\u015b\u0107 chor\u0105gwi zgromadzonych i uszykowanych do boju budzi kontrowersje. Ilo\u015b\u0107 podanych przez D\u0142ugosza to 51 chor\u0105gwi, za\u015b ilo\u015b\u0107 podanych wg innych kronikarzy to 27, 33 lub 39. Ilo\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy walcz\u0105cych w jednej chor\u0105gwi musia\u0142 wynosi\u0107 od 400 do 700 os\u00f3b. Ta ilo\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy dawa\u0142a odpowiedni\u0105 si\u0142\u0119 bojow\u0105. Prawdopodobnie chor\u0105gwie mniej liczebne zosta\u0142y po\u0142\u0105czone i w takiej chor\u0105gwi jeden znak bojowy prowadzi\u0142 do boju, za\u015b drugi wycofywa\u0142 j\u0105 z boju. Mo\u017cliwe, \u017ce D\u0142ugosz mia\u0142 racj\u0119 podaj\u0105c liczb\u0119 51 chor\u0105gwi krzy\u017cackich id\u0105cych na szlaku, jednak po doj\u015bciu na pole walki ilo\u015b\u0107 formacji wojskowych przeznaczonych do boju jest reorganizowana i spada np. do 39 chor\u0105gwi.<\/span><\/p>\n

Ilo\u015b\u0107 wojsk po stronie polskiej.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Rycerze polscy<\/span><\/p>\n

Ilo\u015b\u0107 chor\u0105gwi w wojsku polskim wg D\u0142ugosza wynosi\u0142a tak\u017ce 51. Przyjmuje si\u0119 400 os\u00f3b na ka\u017cd\u0105 z chor\u0105gwi, daje to min. 20 ooo \u017co\u0142nierzy.<\/span><\/p>\n

Ilo\u015b\u0107 wojsk po stronie litewskiej.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Rycerze litewscy.<\/span><\/p>\n

Wojska litewskie by\u0142y bardzo zdyscyplinowane i by\u0142y bardzo twardo prowadzone przez WKL Witolda. Ilo\u015b\u0107 wojska to prawdopodobnie 12\u00a0000\u00a0 \u017co\u0142nierzy w 30 chor\u0105gwiach.<\/span><\/p>\n

Ilo\u015b\u0107 wojsk po stronie tatarskiej.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wojownicy tatarscy.<\/span><\/p>\n

D\u0142ugosz na pocz\u0105tku stwierdzi\u0142, \u017ce w wojsku litewskim bra\u0142o udzia\u0142 40 chor\u0105gwi, a wymieni\u0142 32. Z uwagi na \u201eukrywanie\u201d w przekazie historycznym faktu , \u017ce w wojskach sprzymierzonych istnia\u0142a powa\u017cna formacja tatarska, ilo\u015b\u0107 Tatar\u00f3w walcz\u0105cych w wojsku litewskich to ta r\u00f3\u017cnica 8 chor\u0105gwi ukrywanych przez D\u0142ugosza, czyli ok. 3200 \u017co\u0142nierzy. Tatarzy walczyli oddzia\u0142ami wynosz\u0105cymi po 1 tys. \u017co\u0142nierzy. Ilo\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy tatarskich mog\u0142a by\u0107 wi\u0119ksza, bo rekrutowali si\u0119 z oddzia\u0142\u00f3w D\u017calal ad-Dina, z oddzia\u0142\u00f3w mieszkaj\u0105cych Tatar\u00f3w litewskich i z oddzia\u0142\u00f3w Karaim\u00f3w litewskich walcz\u0105cych i uzbrojonych jak Tatarzy.<\/span><\/p>\n

Podsumowanie:<\/span><\/p>\n

Przeciwko 16\u00a0000 zgrupowaniu wojsk pruskich (krzy\u017cackich) wyst\u0105pi\u0142y wojska sprzymierzonych tj. wojska polskie, litewskie i tatarskie w ilo\u015bci ok. 35\u00a0000 \u017co\u0142nierzy. Przewaga liczebna 2,2 po stronie wojsk sprzymierzonych.<\/span><\/p>\n

Bitwa pod Grunwaldem.<\/span><\/p>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n\n

Droga wojsk i rozmieszczenie ich na polach grunwaldzkich sprzymierzonych i krzy\u017cackich jest spraw\u0105 sporn\u0105 pomi\u0119dzy historykami i archeologami. Do tej pory przewa\u017ca\u0142a propozycja Johannesa Voigta 1836r. kt\u00f3ra by\u0142a kontynuowana przez nast\u0119pne pokolenia historyk\u00f3w tj. St. M. Kuczy\u0144skiego czy A. Nadolskiego.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Propozycja J. Voigta z 1836r Kolor niebieski<\/span> \u2013 wojska krzy\u017cackie, kolor czerwony<\/span> \u2013 wojska polskie, kolor zielony<\/span> \u2013 wojska litewskie.<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

W opozycji do tego stanowiska na podstawie pism Annalisty Toru\u0144skiego gdzie podano miejsce obozu polskiego pod Wierzbic\u0105, historyk szwedzki Sven Ekdahl poda\u0142 swoj\u0105 propozycj\u0119 przemarszu i ustawienia wojsk krzy\u017cackich i sprzymierzonych wzgl\u0119dem siebie. Odwr\u00f3cenie frontu o 90\u00b0 by\u0142o bardziej racjonalne je\u015bli chodzi o samo prowadzenie walk i ich umiejscowienie. Prowadzane badania archeologiczne potwierdzaj\u0105 t\u0119 wersj\u0119 zdarze\u0144.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Wojska polskie i litewskie przemieszczaj\u0105 swe oddzia\u0142y spod Dzia\u0142dowa w kierunku na p\u00f3\u0142noc po D\u0105br\u00f3wno. Tam zak\u0142adaj\u0105 dwa obozy, jeden od strony po\u0142udniowej, a drugi od strony p\u00f3\u0142nocnej od D\u0105br\u00f3wna. D\u0105br\u00f3wno zosta\u0142o w ten spos\u00f3b zablokowane i w nied\u0142ugim czasie zdobyte, spl\u0105drowane i spalone, a mieszka\u0144cy wymordowani. Tylko nieliczni uciekli \u0142odziami na granicz\u0105cymi z miastem jeziorami. Nast\u0119pnego dnia rankiem 15 lipca 1410r. dwa ugrupowania wojsk sprzymierzonych dwoma drogami udali si\u0119 w kierunku p\u00f3\u0142nocno-wschodnim. Jedna grupa tj. wojska polskie, przez D\u0105br\u00f3wno, po\u0142\u0105czywszy si\u0119 z obozem p\u00f3\u0142nocnym uda\u0142y si\u0119 przez Samin na Grunwald (ok. 10 km.). Druga grupa tj. wojska litewskie i tatarskie przez Leszcz i Ostrowite dotar\u0142y do \u0141odwigowa (ok. 8 km.). Wojska sprzymierzone zosta\u0142y zablokowane przez wojska pruskie (krzy\u017cackie), kt\u00f3re zosta\u0142y przygotowane do walki od strony St\u0119barka. Wojska przyby\u0142y z Lubawy przez Marwa\u0142d i Frygn\u00f3w do St\u0119barku.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Bitwa pod Grunwaldem, miniatura w kronice Diebolda Schillinga, XV w.<\/span><\/p>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n\n

Faza I bitwy.<\/span><\/p>\n

Ustawienie wojsk sprzymierzonych zosta\u0142o ustalone na linii Grunwald-\u0141odwigowo. Lewe skrzyd\u0142o by\u0142o osadzone przez 51 chor\u0105gwi wojsk polskich dowodzonych przez kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142\u0119. W lesie z ty\u0142u wojsk ustawionych do walki pozosta\u0142o do dyspozycji ok. 10 chor\u0105gwi wojsk polskich. Prawe skrzyd\u0142o litewskie maj\u0105ce 40 chor\u0105gwi by\u0142o dowodzone przez WKL Witolda, skrajnie po prawym by\u0142y postawione oddzia\u0142y tatarskie pod dow\u00f3dztwem D\u017calal ad-Dina.<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnolegle od nich by\u0142y ustawione wojska pruskie (krzy\u017cackie). Wojska pruskie by\u0142y rozdzielone na trzy zgrupowania tj. prawe skrzyd\u0142o pod dow\u00f3dztwem Wielkiego Komtura Kuno von Liechtensteina. Lewe skrzyd\u0142o pod dow\u00f3dztwem Marsza\u0142ka Wielkiego Prus Friedricha von Wallenrode, oraz ugrupowanie obwodowe pod dow\u00f3dztwem Wielkiego Mistrza Ulricha von Junginen.<\/span><\/p>\n

Ustawienie wojsk polskich przed\u0142u\u017ca\u0142o si\u0119. Przej\u015bcie od D\u0105br\u00f3wna obejmowa\u0142o przygotowanie do wymarszu, wymarsz, przygotowanie do walki i ustawienie w szyku bojowym. Musia\u0142o to trwa\u0107 kilka godzin zwa\u017cywszy, \u017ce 20 tysi\u0119cy jazdy wraz z wozami taborowymi musia\u0142o przej\u015b\u0107 10 km. Ostatnie oddzia\u0142y polskie mog\u0142y si\u0119 ustawi\u0107 w szyku ok. godz. 10:00 lub nawet 12:00. W czasie przed\u0142u\u017caj\u0105cych si\u0119 przygotowa\u0144 polskich dosz\u0142o do s\u0142awnego przybycia pos\u0142a\u0144c\u00f3w krzy\u017cackich z dwoma nagimi mieczami z przygan\u0105, aby wojska polskie si\u0119 pospieszy\u0142y z ustawieniem wojsk.<\/span><\/p>\n

W tej fazie bitwy, wojska tatarskie ruszaj\u0105 na lewe skrzyd\u0142o krzy\u017cackie.<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n
\n

Faza II.
\n<\/span><\/p>\n

W tej fazie bitwy Tatarzy podzieliwszy si\u0119 na pododdzia\u0142y zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do chor\u0105gwi pruskich (krzy\u017cackich), oddaj\u0105 salw\u0119 z \u0142uk\u00f3w i oddalaj\u0105 si\u0119. Trwa to kilkadziesi\u0105t razy i wojska tatarskie wycofuj\u0105 si\u0119 na prawo od wojsk litewskich. By\u0142 to charakterystyczny dla tych formacji “taniec” wojenny. Mo\u017cliwe, \u017ce wojska pruskie wykorzysta\u0142y artyleri\u0119 polow\u0105 wobec Tatar\u00f3w, jednak przez ich wielka mobilno\u015b\u0107 skuteczno\u015b\u0107 artylerii by\u0142a znikoma. Tu te\u017c pojawia si\u0119 problem “wilczych do\u0142\u00f3w” wykopanych przez wojska pruskie, ot\u00f3\u017c takich do\u0142\u00f3w nie by\u0142o, chocia\u017cby dlatego, \u017ce czasu nie by\u0142o ku temu by je wykona\u0107. Mo\u017cliwe, \u017ce artyleria posiada\u0142a takie okopy, by m\u00f3c si\u0119 zabezpieczy\u0107 przed je\u017ad\u017acami.<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n\n

Faza III.<\/span><\/p>\n

Wojska litewskie atakuj\u0105 wojska v. Wallenroda. Nast\u0119puje ostrza\u0142 wojsk litewskich, kt\u00f3ry okazuje si\u0119 nieskuteczny. Walka trwa za\u017carta i po jakim\u015b czasie wojska litewskie odst\u0119puj\u0105 po utracie wielu \u017co\u0142nierzy. Zaci\u0119to\u015b\u0107 tego pojedynku by\u0142a taka \u017ce jedna chor\u0105giew na trzy smole\u0144skie zosta\u0142a unicestwiona. Jednak lewa grupa wojsk litewskich cofn\u0119\u0142a si\u0119 na prawo wojsk polskich, natomiast prawa grupa wojsk litewskich wycofa\u0142a si\u0119 w kierunku odwrotu wojsk tatarskich. To powodzenie wojsk pruskich utwierdzi\u0142o je w pogoni za wojskami litewskimi, i jak si\u0119 okaza\u0142o to by\u0142 fatalny b\u0142\u0105d v. Wallenroda.<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n
\n

Faza IV.<\/span><\/p>\n

Wojska pruskie (krzy\u017cackie) podzielone na dwa zasadnicze ugrupowania: te walcz\u0105ce z lew\u0105 grup\u0105 wojsk litewskich i te pod\u0105\u017caj\u0105ce za uciekaj\u0105cymi Litwinami. Lewe ugrupowanie wojsk litewskich dostaje pomoc m. in od chor\u0105gwi nadwornej. Przewaga wojsk litewsko-polskich nad wojskami pruskimi wynosi\u0142a przynajmniej dwukrotna. To starcie musia\u0142o by\u0107 bardzo zaciek\u0142e i krwawe, bo w tym miejscu znaleziono wiele grot\u00f3w. Lewe ugrupowanie wojsk pruskich (krzy\u017cackich) w pogoni za uciekaj\u0105cymi wojskami litewskim. Kilku bojar\u00f3w litewskich uciek\u0142o z pola walki a\u017c do Litwy rozg\u0142aszaj\u0105c tam kl\u0119sk\u0119 armii litewskiej.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n<\/td>\n

\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n\n

Faza V.<\/span><\/p>\n

W nied\u0142ugim czasie Tatarzy robi\u0105 zwrot na przeciwny, za nimi post\u0119puj\u0105 w ten sam spos\u00f3b Litwini. Uciekaj\u0105cy staj\u0105 do walki z nadci\u0105gaj\u0105cymi chor\u0105gwiami pruskimi. Przewaga litewsko- tatarska wynosi ok 3:1. Straty wojsk pruskich s\u0105 du\u017ce. Resztki chor\u0105gwi pruskich wracaj\u0105.<\/span><\/p>\n

Do dzia\u0142ania przyst\u0119puje armia polska. Atak polski na prawe skrzyd\u0142o armii pruskiej dowodzonej przez Komtura Wielkiego v. Liechtensteina. Walki tocz\u0105 si\u0119 za\u017carte, upada chor\u0105giew Wielkiej Chor\u0105gwi Ziemi Krakowskiej. Krzy\u017cacy \u015bpiewaj\u0105 hymn zwyci\u0119stwa \u201eChrist ist erstanden\u201d \u2013 Chrystus zmartwychwsta\u0142, ale w nied\u0142ugim czasie chor\u0105giew\u00a0<\/span>Wielkiej Chor\u0105gwi Ziemi Krakowskiej podnosi si\u0119.<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n
\n

Faza VI.<\/span><\/p>\n

Tatarzy i Litwiny odrzucaj\u0105 chor\u0105gwie pruskie lewego skrzyd\u0142a. Pozosta\u0142o\u015bci chor\u0105gwi pruskich wracaj\u0105 w kierunku walcz\u0105cego prawego skrzyd\u0142a v. Liechtensteina. Wielki Mistrz formuje sw\u00f3j oddzia\u0142 (16 chor\u0105gwi) i b\u0119dzie pr\u00f3bowa\u0107 swego ataku w kierunku dow\u00f3dztwa wojsk polskich. By\u0142 to \u015bmia\u0142y ruch Wielkiego Mistrza, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 si\u0119 powie\u015b\u0107 i zmieni\u0107 histori\u0119 tego starcia. Pierwsz\u0105 chor\u0105gwi\u0105 z obwodu Wielkiego Mistrza by\u0142a chor\u0105giew ziemi che\u0142mi\u0144skiej. Uzbrojenie jej w wi\u0119kszo\u015bci by\u0142o na wz\u00f3r pruski, co spowodowa\u0142o, \u017ce Polacy pomylili ten oddzia\u0142 z chor\u0105gwi\u0105 litewsk\u0105.<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n\n

Faza VII.<\/span><\/p>\n

Oddzia\u0142 v. Jungingena g\u0142\u0119boko wbi\u0142 si\u0119 w wojska polskie, ale nie nie przebi\u0142 na drug\u0105 stron\u0119 wojsk polskich. Tak\u017ce nie uda\u0142o mu si\u0119 uderzy\u0107 bezpo\u015brednio w dow\u00f3dztwo polskie. Wojska Wielkiego Mistrza ugrz\u0119z\u0142y po\u015br\u00f3d przewa\u017caj\u0105cego wroga. Mo\u017cliwe, \u017ce chor\u0105giew ziemi che\u0142mi\u0144skiej zwolni\u0142a w ostatniej chwili i spowolni\u0142a pozosta\u0142e chor\u0105gwie przed mocniejszym wbiciem si\u0119 w szeregi polskie. Tu nast\u0119puje pojedynek v. Koekeritza z biskupem Ole\u015bnickim. Powracaj\u0105ce wojska tatarskie i litewskie otaczaj\u0105 wojska pruskie. Odzia\u0142 v. Jungingena zepchni\u0119ty i otoczony przez wojska polskie. Wielki Mistrz v. Jungingen ginie, sytuacja wojsk pruskich staje si\u0119 krytyczna.<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n
\n

Faza VIII.<\/span><\/p>\n

W tym momencie nast\u0119puje zwini\u0119cie chor\u0105gwi ziemi che\u0142mi\u0144skiej. Po nim inne chor\u0105gwie pruskie poddaj\u0105 si\u0119. Prawe skrzyd\u0142o pruskie zagro\u017cone otoczeniem od swej prawej strony przez wojska polskie, a z lewej przez wojska tatarskie i litewskie, zaczyna si\u0119 rozpada\u0107 i pr\u00f3buje ucieczki z pola bitwy do Prus lub w stron\u0119 obozu krzy\u017cackiego.<\/span><\/p>\n

To zwini\u0119cie chor\u0105gwi przez chor\u0105\u017cego Miko\u0142aja Ry\u0144skiego spowodowa\u0142o, ze pozosta\u0142e wojska pruskie podda\u0142y. Miko\u0142aj Ry\u0144ski zosta\u0142 og\u0142oszony zdrajc\u0105 i rok p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 \u015bci\u0119ty,\u00a0 a jego m\u0119scy potomkowie wymordowani.<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n\n

Faza IX.<\/span><\/p>\n

G\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 armii pruskiej sk\u0142ada bro\u0144 otoczona przez si\u0142y polskie i litewskie. Kilka chor\u0105gwi pruskich wraz z wojskami piechoty otoczona wok\u00f3\u0142 taboru walczy z przewa\u017caj\u0105cymi wojskami tatarskimi i polskimi. Po pewnym czasie ob\u00f3z krzy\u017cacki zdobyto, a obro\u0144c\u00f3w zabito. Ilo\u015b\u0107 zabitych w obozie dor\u00f3wnywa\u0142a ilo\u015bci poleg\u0142ych na polu walki. Pozosta\u0142e chor\u0105gwie bezw\u0142adnie ucieka\u0142y z pola walki, a wojska tatarskie \u015bciga\u0142y i mordowa\u0142y uciekaj\u0105cych \u017co\u0142nierzy.<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Bitwa pod Grunwaldem, miniatura w kronice Diebolda Schillinga, XV w.<\/span><\/p>\n

Bitwa pod Grunwaldem zako\u0144czy\u0142a si\u0119 katastrof\u0105 dla wojsk pruskich. Przewaga wojsk sprzymierzonych nad wojskami pruskimi wynosi\u0142 ok 2.2 razy wi\u0119ksza, co g\u0142\u00f3wnie przyczyni\u0142o si\u0119 do kl\u0119ski grunwaldzkiej. Wielki Mistrz podj\u0105\u0142 bardzo du\u017ce ryzyko, zbyt ufaj\u0105c w swe si\u0142y. Z przebiegu walk okazuje si\u0119, \u017ce strona litewska by\u0142a stron\u0105 ruchliw\u0105 i da\u0142a si\u0119 pozna\u0107 jako g\u0142\u00f3wna si\u0142a kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do zwyci\u0119stwa. To Tatarzy i Litwini po pierwotnym niepowodzeniu (straty mog\u0142y wynosi\u0107 wtedy ok. 20-30% stanu), oderwa\u0142y si\u0119 od przeciwnika i manewrem pozorowanego odwrotu uderzy\u0142y na \u015bcigaj\u0105ce ich wojsko pruskie. Wojsko pruskie w rozproszeniu ju\u017c stanowi\u0142y \u0142atwiejszy cel, co w przewadze wojsk litewskich i tatarskim (ok. 3 razy) doprowadzi\u0142o do kl\u0119ski lewego skrzyd\u0142a pruskiego dowodzonego przez Marsza\u0142ka v. Wallenrode. Straty wojska pruskiego mog\u0142y wynosi\u0107 50 do 60%. na lewym skrzydle. Wojska polskie przyst\u0105pi\u0142y p\u00f3\u017aniej do walki maj\u0105c za przeciwnika pocz\u0105tkowo prawe skrzyd\u0142o v. Liechtensteina (przewaga strony polskiej ponad trzykrotna). Nieudany, bo powstrzymany rajd jazdy WM v. Jungingena w \u015brodek armii polskiej spowodowa\u0142 st\u0142oczenie chor\u0105gwi i niemo\u017cno\u015b\u0107 walki taktycznej. Powr\u00f3t i okr\u0105\u017cenie wojsk pruskich przez wojska litewskie przekre\u015bli\u0142y szans\u0119 na wygran\u0105 strony pruskiej. Rozgromienie lewego skrzyd\u0142a pruskiego przez wojska litewsko-tatarskie, powstrzymanie rajdu v. Jungingena z 16 chor\u0105gwiami prze wojska polskie i okr\u0105\u017cenie wojskami litewsko-tatarskimi wojsk pruskich od ty\u0142u da\u0142o zwyci\u0119stwo wojsk sprzymierzonych. O tym , \u017ce Litwini w du\u017cej mierze przyczynili si\u0119 do zwyci\u0119stwa opisuje poni\u017cszy list znaleziony przez prof. Svena Ekdahla.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

LIST DO WIELKIEGO MISTRZA<\/span><\/strong><\/span>...<\/span>