{"id":2299,"date":"2021-09-20T13:02:47","date_gmt":"2021-09-20T12:02:47","guid":{"rendered":"http:\/\/windaki.pl\/?p=2299"},"modified":"2025-01-21T14:10:35","modified_gmt":"2025-01-21T13:10:35","slug":"bl-juta-judyta","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/windaki.pl\/?p=2299","title":{"rendered":"B\u0142. Juta (Judyta)"},"content":{"rendered":"\n\n\n\n\n
\n

\"\"<\/a><\/p>\n

B\u0142. Juta
\n<\/span><\/em><\/p>\n<\/td>\n

\u00a0<\/td>\n\nJuta urodzi\u0142a si\u0119 ok. 1220r. w Sangerhausen niedaleko Magdeburga, wysz\u0142a za m\u0105\u017c za rycerza z rodu panuj\u0105cego w Sangerhausen. Mia\u0142a z nim kilkoro dzieci. M\u0105\u017c zmar\u0142 w trakcie pielgrzymki \u2013 krucjaty do Jerozolimy. Juta po odchowaniu dzieci, chcia\u0142a prowadzi\u0107 \u017cycie chrze\u015bcija\u0144skie w ewangelicznym ub\u00f3stwie, ale bez wst\u0105pienia do zakonu. Zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z beginkami z otoczenia Mechtyldy z Magdeburga. Krewny jej m\u0119\u017ca wielki mistrz Anno von Sangerhausen sprowadzi\u0142 j\u0105 do Prus w 1256r. Osiad\u0142a w Bielczynach w pustelni nad jeziorem (1,5 km od Windaka), za\u015b spowiednikiem i kierownikiem duchowym zosta\u0142 franciszkanin z Che\u0142mna Jan z \u0141obdowa, a p\u00f3\u017aniej zast\u0105pi\u0142 go dominikanin Heidenryk, biskup che\u0142mi\u0144ski.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja w Che\u0142m\u017cy.<\/span><\/em><\/p>\n<\/td>\n

\u00a0<\/td>\nJuta codziennie chodzi\u0142a na msz\u0119 do\u00a0<\/span>ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Miko\u0142aja w\u00a0<\/span>Che\u0142m\u017cy,\u00a0 a p\u00f3\u017aniej do szpitala dla tr\u0119dowatych znajduj\u0105cego si\u0119 poza murami miasta przy kaplicy \u015bw. Jerzego przy drodze do Bielczyn (obecnie przy ko\u0144cu cmentarza przy Pomniku Walki i M\u0119cze\u0144stwa). Udziela\u0142a tam pos\u0142ug piel\u0119gniarskich, dba\u0142a i opiekowa\u0142a si\u0119 biednymi. Legenda o Jucie opowiada, jakoby p\u00f3\u017aniejsza b\u0142ogos\u0142awiona chodzi\u0142a po jeziorze do nowo budowanej Katedry.<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\u00a0<\/td>\n\u00a0<\/td>\n\u00a0<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

W \u015bredniowieczu istnia\u0142a droga wodna pomi\u0119dzy Che\u0142m\u017c\u0105, a Bielczynami (Jezioro Che\u0142m\u017cy\u0144skie \u2013 Jezioro Wielki Mia\u0142kosz \u2013 Jezioro Bie\u0142czy\u0144skie). Kaplica \u015bw. Jerzego by\u0142a przy tej drodze wodnej (dobry punkt nawigacyjny), wi\u0119c mo\u017cliwe, \u017ce Juta wykorzystywa\u0142a \u0142\u00f3d\u017a jako \u015brodek komunikacyjny i transportowy.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Jezioro Wielki Mia\u0142kosz mia\u0142o du\u017cy obszar. Obni\u017cenie poziomu w\u00f3d i melioracja spowodowa\u0142y zanik tego jeziora. Dzisiaj pozosta\u0142o jeziorko Mia\u0142kosz. Dwa jeziora otaczaj\u0105ce Che\u0142m\u017c\u0119, kt\u00f3re by\u0142y po\u0142\u0105czone, powodowa\u0142y, \u017ce Che\u0142m\u017ca by\u0142a wysp\u0105. Teraz jest bardziej zrozumia\u0142a nazwa miasta Che\u0142m\u017ca od Kulmsee \u2013 kulm [niem.] wzniesienie, pag\u00f3rek, szczyt ; see [nem.] jezioro \u2013 \u201epag\u00f3rek na jeziorze\u201d.<\/span><\/em><\/span><\/p>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
\u015bw. Marie de Oignies<\/em><\/span><\/td>\n\u015bw. Mechtylda z Magdeburga<\/em><\/span><\/td>\n\u015bw. El\u017cbieta W\u0119gierska<\/em><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Dla Juty przyk\u0142ad trzech postaci \u015bwi\u0119tych kobiet Marie de Oignies<\/span>, El\u017cbiety W\u0119gierskiej<\/span> i Mechtyldy z Magdeburga<\/span> i podobie\u0144stwa ich \u017cywot\u00f3w spowodowa\u0142y, ze Juta wyrzek\u0142a si\u0119 bogactwa, pracowa\u0142a przy chorych w szpitalu- przytu\u0142ku. Jej spos\u00f3b \u017cycia: w ub\u00f3stwie, w pracy z biednymi i chorymi, niezale\u017cno\u015b\u0107 w pos\u0142udze, nie b\u0119d\u0105ca w zakonie lecz maj\u0105ca patron\u00f3w i opiekun\u00f3w z zakon\u00f3w \u017cebraczych tj. franciszkan\u00f3w i dominikan\u00f3w. Jej \u017cycie rodzinne podobne by\u0142o do \u015bw. El\u017cbiety, obie mia\u0142y dzieci i obie w m\u0142odo\u015bci straci\u0142y m\u0119\u017c\u00f3w \u2013 pielgrzymuj\u0105cych rycerzy. P\u00f3\u017aniejsze \u017cycie Juty by\u0142o podobne do Marie, Mechtyldy i El\u017cbiety, wszystkie bogate wybra\u0142y w ub\u00f3stwo, wszystkie pracowa\u0142y g\u0142\u00f3wnie nad chorymi, opiekowa\u0142y si\u0119 biednymi i wszystkie wybra\u0142y nie-monastyczny tryb \u017cycia duchowego; Marie i Mechtylda by\u0142y beginkami, El\u017cbieta by\u0142a \u015bwieck\u0105 tercjark\u0105 w zakonie franciszka\u0144skim. Wreszcie pustelniczy spos\u00f3b zamieszkania Marie i Juty jest taki sam.<\/span><\/p>\n\n\n\n\n
\n

El\u017cbieta<\/span> by\u0142a c\u00f3rk\u0105 kr\u00f3la w\u0119gierskiego Andrzeja II z dynastii Arpad\u00f3w, tego kt\u00f3ry wyp\u0119dzi\u0142 krzy\u017cak\u00f3w ze swej ziemi. Wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Ludwika VI landgrafa Turyngii. Zamieszka\u0142a w zamku Wartburg, gdzie w pobli\u017cu ufundowa\u0142a szpital, w kt\u00f3rym sama pos\u0142ugiwa\u0142a chorym.\u00a0<\/span>By\u0142a przedstawicielk\u0105 ruchu ewangelicznego ub\u00f3stwa, kt\u00f3ry by\u0142 w tym czasie bardzo popularny i na wz\u00f3r\u00a0Marie de Oignies<\/span>\u00a0<\/span>(1177-1213), mistyczki i pustelniczki, kt\u00f3ra przyj\u0119\u0142a\u00a0<\/span>woln\u0105 form\u0119 pobo\u017cnego \u017cycia (beginat), naznaczonego m\u0119cz\u0105c\u0105 ascez\u0105 i prac\u0105 fizyczn\u0105 przy tr\u0119dowatych<\/span>. El\u017cbieta po \u015bmierci m\u0119\u017ca podczas krucjaty do Ziemi \u015awi\u0119tej musia\u0142a opu\u015bci\u0107 Wartburg i po wielu k\u0142opotach rodzinnych przenios\u0142a si\u0119 do Marburga, gdzie ufundowa\u0142a nowy szpital pod wezwaniem \u015bw. Franciszka, gdzie tak\u017ce po\u015bwi\u0119ci\u0142a si\u0119 dla chorych i biednych. El\u017cbiet\u0105 by\u0142a pierwsz\u0105 tercjark\u0105 franciszka\u0144sk\u0105 \u2013 stowarzyszenia pokutniczego pod patronatem zakonu franciszka\u0144skiego, kt\u00f3rego celem by\u0142o \u017cycie ewangeliczne d\u0105\u017c\u0105ce do doskona\u0142o\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej. Zaraziwszy si\u0119 w czasie pos\u0142ug, zmar\u0142a w wieku 24 lat (1231 r.) i zosta\u0142a pochowana w Marburgu. Po og\u0142oszeniu \u015bwi\u0119t\u0105 przez papie\u017ca, krzy\u017cacy nad jej grobem wybudowali wielki ko\u015bci\u00f3\u0142 gotycki, \u015bci\u0105gaj\u0105cy pielgrzymki. \u015aw. El\u017cbieta sta\u0142a si\u0119 drug\u0105 patronk\u0105 zakonu krzy\u017cackiego (po Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny). To w\u0142a\u015bnie tam ok. 1235r. do grobu \u015bw. El\u017cbiety Juta odby\u0142a pielgrzymk\u0119 i tam upewni\u0142a si\u0119 w swym powo\u0142aniu, czyli o wyj\u015bciu za m\u0105\u017c.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n<\/td>\n

\u00a0<\/td>\n\n

\"\"<\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u00a0\u015bw. El\u017cbiety w Marburgu najstarszy czysto gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 w Niemczech ze star\u0105 zabudow\u0105 domu zakonu krzy\u017cackiego.<\/em><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Zamek Wartburg, jeden z \u0142adniejszych \u015bredniowiecznych zamk\u00f3w w Niemczech.<\/em><\/p>\n<\/td>\n

\u00a0<\/td>\n\n

Juta mia\u0142a kontakt z mistyczk\u0105\u00a0<\/span>Mechtyld\u0105 z Magdeburga\u00a0<\/span>(1207-1282). Mechtylda w wieku 12 lat mia\u0142a wizj\u0119 Ducha \u015aw. W wieku 23 lat opu\u015bci\u0142a bogaty rodzinny dom i przysta\u0142a do grupy beginek w Magdeburgu, gdzie prowadzi\u0142a skromne \u017cycie wype\u0142nione modlitw\u0105, prac\u0105 i umartwieniem. W Magdeburgu zosta\u0142a tercjark\u0105 dominika\u0144sk\u0105 i to jej dominika\u0144ski spowiednik zach\u0119ca\u0142 j\u0105 do spisywania jej do\u015bwiadcze\u0144 mistycznych z Bogiem. Krytykowa\u0142a tak\u017ce dostojnik\u00f3w ko\u015bcielnych, jej swoboda religijna i krytyka wsp\u00f3\u0142czesnej teologii spotka\u0142a si\u0119 ze sprzeciwem w\u0142adz ko\u015bcielnych, \u017c\u0105daj\u0105cych spalenia jej pism. W wieku 60 lat przenios\u0142a si\u0119 pod opiek\u0119 klasztoru cysterek w Helfcie. Tam przez ponad dwadzie\u015bcia lat mia\u0142a swe dalsze do\u015bwiadczenia mistyczne, kt\u00f3re zosta\u0142y przez ni\u0105 spisane w j\u0119zyku niemieckim w dziele \u201eSp\u0142ywaj\u0105ce \u015bwiat\u0142o Bosko\u015bci\u201d.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Juta twierdzi\u0142a, \u017ce \u201es\u0105 trzy rzeczy, kt\u00f3re mog\u0105 przybli\u017cy\u0107 cz\u0142owieka do Boga: bolesna choroba, wygnanie z domu i ub\u00f3stwo dobrowolnie przyj\u0119te dla Boga\u201d. Zmar\u0142a w Bielczynach w 1260r.\u00a0 Juta zosta\u0142a pochowana w bazylice Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej w Che\u0142m\u017cy.<\/span><\/p>\n

Po \u015bmierci Juty biskup Heidenryk rozpocz\u0105\u0142 proces kanonizacyjny, a Jan z \u0141obdowa napisa\u0142 jej \u017cyciorys. Jej kult rozszerza\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d ludno\u015bci pruskiej jak i w\u015br\u00f3d braci zakonu krzy\u017cackiego. Kr\u00f3l Zygmunt III Waza w roku 1621 przed wypraw\u0105 przeciwko Turkom pielgrzymowa\u0142, by odda\u0107 jej w opiek\u0119 siebie i Kr\u00f3lestwo. Po raz drugi przyby\u0142 do grobu Juty sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej wraz ze swym synem W\u0142adys\u0142awem IV. Przed i po odsieczy wiede\u0144skiej do che\u0142m\u017cy\u0144skiej katedry pielgrzymowa\u0142 ze swoim wojskiem kr\u00f3l Jan III Sobieski. W Bielczynach w XVIIw. wybudowano kaplic\u0119 w miejscu pustelni i og\u0142oszono j\u0105 jako jedn\u0105 z patronek Prus kr\u00f3lewskich. W 1937r. wybudowano ponownie kaplic\u0119, a 1984r. j\u0105 rozbudowano. Dzisiaj b\u0142. Juta jest patronk\u0105 Che\u0142m\u017cy, oraz patronk\u0105 dzie\u0142 mi\u0142osierdzia.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

B\u0142. Juta \u00a0 Juta urodzi\u0142a si\u0119 ok. 1220r. w Sangerhausen niedaleko Magdeburga, wysz\u0142a za m\u0105\u017c za rycerza z rodu panuj\u0105cego w Sangerhausen. Mia\u0142a z nim kilkoro dzieci. M\u0105\u017c zmar\u0142 w trakcie pielgrzymki \u2013 krucjaty...<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-2299","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/windaki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2299","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/windaki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/windaki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/windaki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/windaki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2299"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/windaki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2299\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2993,"href":"http:\/\/windaki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2299\/revisions\/2993"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/windaki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2299"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/windaki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2299"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/windaki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2299"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}